Endometrioza – cicha epidemia, która dotyka miliony Polek

Jest to schorzenie, które wciąż jest niedostatecznie zdiagnozowane, a dla wielu ginekologów pozostaje niezrozumiałe.

Ze znanych nam statystyk wynika, iż endometrioza dotyczy 10% kobiet w wieku rozrodczym, co stanowi ponad 2 miliony Polek. Należy pamiętać, że liczby te mogą być zaniżone, ponieważ choroba bardzo często pozostaje nierozpoznana. Współczesny wiek reprodukcyjny, który przesuwa się nawet do 45. roku życia, dodatkowo komplikuje klasyfikację pacjentek.

Endometrioza występuje również wśród kobiet w wieku okołomenopauzalnym, lecz brak odpowiednich badań utrudnia ustalenie skali problemu.

Endometrioza to poważny problem zdrowotny, z którym zmaga się wiele kobiet. Diagnostykę i leczenie tej choroby w Szczecinie oferuje MJ Clinic. Doświadczeni specjaliści z tej placówki, tacy jak ginekolog dr n. med. Ewelina Malanowska – Jarema oraz radiolog dr Beata Wierzbicka - Nowaczyk , a także zespół fizjoterapeutów - mgr Dariusz Jarema, mgr Justyna Tyrcha oraz mgr Magdalena Białas – Iskra wykorzystują nowoczesne metody terapeutyczne i techniki diagnostyczne, aby pomóc pacjentkom z tym schorzeniem.

Co wywołuje endometriozę?

Naukowcy nie poznali w pełni podłoża tej choroby, co oznacza że jej przyczyny wciąż nie są do końca poznane. Istnieje jednak kilka teorii, które próbują wyjaśnić co wywołuję endometriozę.

Teoria wstecznego miesiączkowania

Według tej teorii, fragmenty endometrium wraz z krwią menstruacyjną cofają się przez jajowody do jamy brzusznej, zamiast zostać wydalone na zewnątrz. Następnie fragmenty endometrium mogą przyczepić się do danego narządu i powodować tworzenie się guzków bądź nalotów na ich powierzchni. Niemniej wsteczny przepływ krwi zauważalny jest u prawie wszystkich miesiączkujących kobiet, natomiast endometrioza dotyczy jedynie 10% z nich.

Teoria celomatyczna

Teoria ta sugeruje, że niektóre komórki znajdujące się wewnątrz jamy brzusznej pacjentki mogą zmieniać się w tkankę, która przypomina błonę śluzową macicy. To zaś prowadzi do powstania ognisk endometriozy.

Teoria indukcji

Teoria indukcji zakłada, że niektóre z komórek krwi lub limfy mogą przekształcić się w komórki endometrium, a następnie wraz z krwią krążyć po całym ciele.

Predyspozycje genetyczne i czynniki środowiskowe

Na przestrzeni lat zauważono, że endometrioza może mieć związek z genetyką, bowiem częściej występuje w rodzinach, w których kobiety już wcześniej zapadały na tę chorobę. Czynniki środowiskowe, takie jak nieprawidłowa dieta czy ekspozycja na zanieczyszczenia, toksyny oraz osłabienie układu odpornościowego mogą zwiększać podatność na rozwój tej choroby.

Implantacja

Endometrioza może pojawić się także w wyniku przeniesienia komórek endometrium poza jamę macicy. Do takich sytuacji może dojść podczas zabiegów chirurgicznych w obrębie macicy czy np. podczas cesarskiego cięcia.

U jakich kobiet diagnozuje się endometriozę?

Obecnie na endometriozę najczęściej chorują kobiety między 20 a 40 rokiem życia, jednak schorzenie to jest diagnozowane także u pań w wieku okołomenopauzalnym.

Objawy endometriozy

Objawy endometriozy mają ogromny wpływ na życie kobiety i często utrudniają normalne funkcjonowanie. Do najczęściej występujących objawów zaliczamy:

• Bardzo bolesne miesiączki
• Obfite krwawienie miesiączkowe
• Nieregularne cykle
• Ból podczas stosunku
• Ból w okolicy miednicy mniejszej
• Bolesne wypróżnienia
• Bóle nóg, kręgosłupa, barku, klatki piersiowej
• Wzdęcia nasilające się podczas miesiączki (tzw. Endobelly)
• Zespół napięcia przedmiesiączkowego
• Przewlekłe zmęczenie
• Wahania nastroju

Czy endometrioza może być przyczyną niepłodności?

Endometrioza może stanowić bezpośrednią jak i pośrednią przyczynę problemów z płodnością. Należy pamiętać, że nie wszystkie kobiety z endometriozą mają problemy z zajściem w ciążę. Niemniej zaawansowana postać tej choroby może wywoływać stan zapalny w jamie brzusznej, a także negatywnie wpływać na samą macicę. Przy tej chorobie mogą pojawić się także zaburzenia wydzielania hormonów przez jajniki co wpływa na owulację. Dodatkowo, endometrioza może negatywnie wpływać na prawidłowe funkcjonowanie jajowodów, a podczas choroby może dojść do zmniejszenia rezerwy jajnikowej jeżeli pojawią się torbiele endometrialne.

Diagnostyka endometriozy

Pierwszym krokiem w diagnostyce endometriozy powinno być badanie USG dopochwowe oraz rezonans magnetyczny. Niestety, ich skuteczność zależy od doświadczenia lekarza. W Polsce wciąż brakuje specjalistów, którzy posiadają wiedzę i praktykę w rozpoznawaniu zaawansowanych form choroby, takich jak endometrioza głęboko naciekająca (DIE). Z tego powodu wiele pacjentek czeka na diagnozę nawet kilkanaście lat.

W Polsce niewielu doktorów zajmuje się tą jednostką chorobową. W Szczecinie, jednym z lekarzy specjalizujących się w diagnostyce i leczeniu endometriozy jest dr n. med. Ewelina Malanowska – Jarema z MJ Clinic.

Wywiad z pacjentką

Obszerny i dokładny wywiad lekarski jest niezwykle istotny. Zgłaszane dolegliwości i historia choroby w rodzinie stanowią pierwszy krok w rozpoznaniu endometriozy. Kluczowe pytania dotyczą bolesnych miesiączek, problemów z płodnością, bólu miednicy czy też bolesności podczas stosunku. Objawy te mogą nakierować lekarza na podejrzenie endometriozy, jednak ich niespecyficzność wymaga potwierdzenia przy pomocy innych metod.

Badanie ginekologiczne

Kolejnym krokiem w diagnostyce endometriozy jest przeprowadzenie badania fizykalnego. Doświadczony lekarz może stwierdzić obecność zrostów, zmiany guzowate w okolicy więzadeł krzyżowo-macicznych czy też powiększenie jajników w przypadku tzw. endometriozy torbielowatej.

USG dopochwowe

Podstawowe badanie obrazowe jest bardzo ważne, zwłaszcza jeśli u pacjentki występują torbiele endometrialne jajników, adenomioza lub gdy pacjentka zmaga się z ogniskami endometriozy głęboko naciekającej. Badanie pozwala na zlokalizowanie zmian oraz określenie ich wielkości. Dodatkowo doświadczony lekarz jest w stanie dostrzec stopień naciekania okolicznych organów.

Rezonans magnetyczny

Jeśli mamy podejrzenie występowania endometriozy głęboko naciekającej, wówczas niezwykle precyzyjną metodę diagnostyczną stanowi rezonans magnetyczny. Pozwala on na dokładne zobrazowanie problemu i jest bardzo istotny przy planowaniu leczenia operacyjnego.

Elastografia w diagnostyce endometriozy

Tradycyjne badanie USG może zostać uzupełnione o nowoczesną technikę obrazowania jaką jest elastografia. W kontekście endometriozy, badanie to pozwala na zróżnicowanie występujących zmian patologicznych. Jest to szczególnie istotne w momencie, gdy ogniska chorobowe mają różną konsystencję i sztywność. Należy jednak pamiętać, że skuteczność tego badania zależy od doświadczenia operatora oraz dostępności odpowiedniego sprzętu.

USG endometriozy z kontrastem – opis i przygotowanie

Ta nowoczesna metoda diagnostyki endometriozy umożliwia bardziej precyzyjne uwidocznienie zmian chorobowych. Specjalny kontrast żelowy pozwala na lepsze zobrazowanie tkanek, a co za tym idzie – zróżnicowanie niepożądanych zmian takich jak torbiele, ogniska endometriozy naciekającej czy też zmiany zapalne i nowotworowe które mogą imitować endometriozę. Badanie pozwala także na ocenę stanu ukrwienia zmian i stanowi znakomite uzupełnienie klasycznego USG dopochwowego.

Podczas badania, do pochwy wprowadzany jest specjalny żel, który działa jak dobrze znany środek kontrastujący podawany dożylnie.

Wskazania do badania

USG endometriozy z kontrastem zaleca się wykonać w przypadku, gdy:

• Wynik USG dopochwowego był niejednoznaczny
• Lekarz podejrzewa endometriozę głęboko naciekającą
• Konieczne jest zróżnicowanie zmian endometrialnych z innymi występującymi zmianami
• Zmiany w miednicy wymagają dokładniejszej oceny

Przygotowanie do badania

Badanie nie wymaga szczególnego przygotowania. USG z kontrastem najlepiej wykonać w pierwszej fazie cyklu, najlepiej po krwawieniu miesięcznym, co pozwala na lepszą ocenę błony śluzowej macicy.

Zaleca się, aby w dniu badania pozostać na diecie lekkostrawnej, a na badanie przyjść z pełnym pęcherzem moczowym.

Leczenie endometriozy

Endometrioza to przewlekła choroba, która wymaga zindywidualizowanego podejścia. Leczenie ma na celu złagodzenie bólu, zahamowanie rozwoju choroby oraz poprawę jakości życia pacjentki.

Leczenie farmakologiczne

Zazwyczaj jest to podstawowa forma leczenia, zwłaszcza u pacjentek z umiarkowanymi objawami endometriozy. Stosowane są wówczas:

• Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) pozwalające na łagodzenie bólu związanego z chorobą.
• Dwuskładnikowe środki antykoncepcyjne, pomagające regulować cykl i zmniejszające dolegliwości bólowe.
• Analogii gonadoliberyny (GnRH), które zmniejszają aktywność hormonalną i objawy choroby poprzez wprowadzenie stanu farmakologicznej menopauzy.
• Inhibitory aromatazy hamujące produkcję estrogenów w tkankach obwodowych, stosowane zwłaszcza w ciężkich przypadkach endometriozy.

Leczenie chirurgiczne

Chirurgia obejmuje bardziej radykalne formy leczenia endometriozy i zazwyczaj stosowana jest w ciężkich postaciach tej choroby:

• Laparoskopia, stanowiąca obecnie złoty standard w leczeniu operacyjnym, pozwala na usunięcie ognisk chorobowych, torbieli endometrialnych oraz rozdzielenie zrostów.
• Zabiegi radykalne, takie jak usunięcie macicy i/lub jajników wykonywane są w skrajnych przypadkach, gdy endometrioza znacząco wpływa na komfort życia.

Leczenie wspomagające

Holistyczne podejście do leczenia endometriozy uwzględnia również metody wspomagające, które mogą poprawić jakość życia pacjentek:

• Fizjoterapia i dobranie odpowiednich technik pozwalają na zmniejszenie napięcia mięśniowego i złagodzenia przewlekłego bólu miednicy. W Szczecinie, fizjoterapia uroginekologiczna przy endometriozie praktykowana jest przez zespół naszych specjalistów w składzie: mgr Dariusz Jarema, mgr Justyna Tyrcha, mgr Magdalena Białas – Iskra.
• Wsparcie psychologiczne i opieka terapeutyczna pomagają przezwyciężyć trudności w codziennym funkcjonowaniu z endometriozą, zwłaszcza jeśli u pacjentki występuje lęk czy stany depresyjne.
• Dieta i odpowiednia suplementacja pomagają w zmniejszeniu stanu zapalnego oraz wspierają układ hormonalny i odpornościowy. W MJ Clinic opiekę dietetyczną zapewnia mgr Joanna Kika.

Czy endometrioza może nawracać?

Endometrioza jest chorobą przewlekłą, która charakteryzuje się możliwością nawrotów nawet po zastosowaniu leczenia. Mimo iż całkowite wyleczenie endometriozy nie jest możliwe, istnieją metody które mogą zmniejszyć to ryzyko:

• Terapia hormonalna może ograniczyć rozwój nowych ognisk chorobowych
• Dieta bogata w antyoksydanty, zdrowy tryb życia i aktywność fizyczna wspierają układ odpornościowy i mogą zredukować ryzyko nawrotów
• Regularne kontrole pozwalają na wczesne wykrycie nowych zmian i szybką reakcję

Nawroty endometriozy mogą znacząco wpłynąć na jakość życia pacjentki, powodując przewlekły ból, problemy z płodnością oraz trudności w codziennym funkcjonowaniu. Dlatego kluczowe jest holistyczne podejście do leczenia, obejmujące zarówno terapię farmakologiczną, chirurgiczną, jak i wsparcie psychologiczne.

Endometrioza a PCS - Zespół przekrwienia biernego miednicy mniejszej

Endometrioza bardzo często wiąże się z zespołem przekrwienia biernego miednicy mniejszej PCS (z angielskiego Pelvic Congestion Syndrome). Choroba ta charakteryzuje się występowaniem zmian żylakowatych w obrębie splotów żylnych przymacicza oraz żył jajnikowych.

Holistyczne podejście w walce z endometriozą

Endometrioza to choroba przewlekła, która wymaga interdyscyplinarnego podejścia. Poza ginekologami, w proces leczenia powinni być zaangażowani także urolodzy, chirurdzy, fizjoterapeuci, dietetycy oraz psycholodzy. Fizjoterapia uroginekologiczna odgrywa szczególną rolę, pomagając pacjentkom w łagodzeniu bólu i poprawie jakości życia.

Dostosowanie terapii do potrzeb pacjentki oraz uwzględnienie metod wspomagających może znacznie poprawić jakość życia i ograniczyć negatywny wpływ choroby. W MJ Clinic w Szczecinie doświadczeni specjaliści oferują kompleksowe leczenie endometriozy, w tym nowoczesne techniki chirurgiczne oraz wsparcie terapeutyczne, pomagając kobietom skutecznie walczyć z tą wymagającą chorobą.